| |
Kadın infertiliresini oluşturan faktörler
YAŞ FAKTÖRÜ
Normal koşullarda korunmayan bir çift için evliliğinin birinci yılında gebe
kalma şansı % 80, ikinci yılda % 50, üçüncü yılda % 12 ve dördüncü yılda %
6'dır.
İlk adetin görülmesinden hemen sonraki yıllarda genç kadının gebelik şansı
fazla değildir, çünkü cinsi olgunluk yaşının başlamasına kadar geçen sürede
genellikle adetler düzenli olarak meydana gelmez ve yumurtlama olmaması bu
dönemde sıktır. Kadında 40 yaşından sonra gebelik olasılığı ileri ölçüde
azalır. 40 yaş ve üzeri olgularda(40-45 yaş) adet düzeni çoğunlukla normal
olduğu halde gebe kalma oranı %10 ' ların altına düşer. Yumurtaların
olgunlaşması ve yumurtlama meydana gelse dahi oluşan yumurtanın kolayca
döllenebilmesi oldukça güçtür. Gebelik oluşsa da anne yaşının ileri
olmasıyla bebekte kromozom anomalilerinin ve düşük riskinin arttığı da göz
önüne alınmalıdır.
Anne yaşıyla yeni doğanda oluşabilecek kromozom anomalisi riskleri :
|
Yaş
|
Down Sendromu İçin Risk
|
Kromozom Anomalileri Toplam Riski
|
|
20
|
1/1.667
|
1/526
|
|
25
|
1/1.250
|
1/476
|
|
30
|
1/952
|
1/385
|
|
35
|
1/378
|
1/192
|
|
40
|
1/106
|
1/66
|
|
41
|
1/82
|
1/53
|
|
42
|
1/63
|
1/42
|
|
43
|
1/49
|
1/33
|
|
44
|
1/38
|
1/26
|
|
45
|
1/30
|
1/21
|
|
46
|
1/23
|
1/16
|
|
47
|
1/18
|
1/13
|
|
48
|
1/14
|
1/10
|
|
49
|
1/11
|
1/8
|
İleri yaşlarda düşük riski :
|
Yaş
|
Kendiliğinden Olan Düşük %
|
|
15-19
|
9.9
|
|
20-24
|
9.5
|
|
25-29
|
10.0
|
|
30-34
|
11.7
|
|
35-39
|
17.7
|
|
40-44
|
33.8
|
|
>45
|
53.2
|
FALLOP TÜPLERİNE AİT NEDENLER:
Açık, sağlıklı tüplerin gebelik için gerekli olması nedeni ile, tüplerin
açıklığının ve görevlerini yapabildiğinin gösterilmesi çok önemlidir. Tüm
infertilite problemlerinin % 35'ini tüplere ait bozukluklar oluşturmaktadır.
HSG yapılması tüplerdeki tıkanıklığı ve oluşmuş hasarı gösterebilir.
Doktorunuz yapışıklıkların yumurtalıklarda yerleşimini ve görevlerini
yapmasına ne kadar engel olduğunu göstermesi açısından tanısal laparoskopi
yapabilir.
Tüpler kapalı, hasarlanmış ve yapışık bulunursa cerrahi olarak
düzeltilebilir. Yine de başarılı bir gebelik için bu tür çiftlerde tüp bebek
( IVF ) tedavide en iyi seçim olacaktır.
YUMURTLAMA PROBLEMLERİ:
Düzensiz veya anormal yumurtlama kısırlığı oluşturan nedenlerin yaklaşık
%5-25'ini oluşturur. Normal koşullarda her ay, yumurtalıklardaki
olgunlaşmamış foliküllerden bir tanesi gelişip büyüyerek çatlar ve
yumurtlama (ovulasyon) meydana gelir. Anovulasyon ise yumurtlamanın
olmadığını gösterir. Adet düzensizliklerinin ve infertilitenin en önemli
nedenidir. Bir kadında ovulasyonun olmadığı ya da adet görüyorsa bile
ovulasyonsuz seyrettiğini gösterebilmek için aşağıdaki testler
önerilmektedir:
 |
Adet öncesi kürtaj
|
|
USG
|
|
Serumda progesteron - LH düzeyi saptanması
|
|
Bazal ısının izlenmesi
|
|
Servikal Pap-smear
|
|
Serviks mukusunda ipliklenme testi
|
Eğer kadında ovulasyon yoksa, ilaç tedavisi yapılabilir.
Ovulasyon ilaçları alan kadınların % 80'inden fazlasının düzenli
yumurtlamaları oluşur. Tedavi edilecek başka bir problem yoksa vakaların
yarısından fazlasında ilk 6 uygulamada gebelik elde edilir.
SERVİKS (RAHİM AĞZI) PROBLEMLERİ:
İnfertilite oluşumunda serviksin durumu diğer nedenlerle birlikte
görülebilir ancak nadiren tek başına önemli bir sebep oluşturur. Eğer
doktorunuz servikste önemli bir problem tespit ettiyse muhtemelen sizlerden
Postcoital test ( PCT ) isteyecektir. Bu test servikal mukus, sperm
ilişkisini inceleyecektir.
Adet ortasında servikal mukus temiz, renksiz, sulu ve uzayabilir
özelliktedir. Bu durumda iken sperm rahime ve tüplere oldukça kolay ulaşır.
İlişkiden sonra banyo yapmadan, hiçbir vaginal duş ve spray kullanmadan
muayeneye gelinir. Cinsel birleşmeden yaklaşık 18 saat sonra mukus,
mikroskop altında incelenir. Bu test basitçe, ağrısız ve birkaç dakika
içinde yapılabilir.
Spermleri öldüren ya da hareketsiz hale getiren proteinler (antikorlar)
servikal mukusta, sperm yüzeyinde , seminal sıvıda veya her üçünde de
olabilir. Çiftlerin her ikisinden servikal mukus, sperm ve kan incelemeleri
bu antikorları bulmak için yapılabilir
RAHİM FAKTÖRÜ:
Histerosalpingografi rahim içi ve tüplerin durumunu göstermek açısından
oldukça yararlıdır. Kadının adetinin bitiminden sonraki hafta içerisinde ve
yumurtlamadan önce yapılır. İlaç rahim ağzından verilir ve rahmi
doldururarak, tüplere doğru ilerler. Rahimde yapışıklık, anormal şekilli
rahim boşluğu, myom olup olmadığı görülür. HSG bazen kapalı tüplerde de
mukus tıkaçlarının açılmasına yol açabilir. Bu nedenle HSG sonrası
kendiliğinden gebelikler oluşabilir. HSG aracılığı ile tespit edilen
anomalilerin kesinleşmesi veya tedavisi için histeroskopi de yapılabilir.
PERİTONEAL FAKTÖR:
Peritoneal faktör, endometriozis veya peritoneal adezyonlar gibi; pelvik
alanların veya karın boşluğunun peritoneal yüzeyini (peritoneum) anomalileri
ile ilgilidir. Laparoskopi iç organların doktor tarafından görülebilmesine
ve mümkünse tedavisine olanak sağlayan cerrahi bir işlemdir. Laparoskopi ile
tanımlanan endometriozis % 35 kadında tek başına infertilite nedenidir.
KADIN İNFERTİLİTESİNDE AÇIKLANAMAYAN (UNEXPLAINED) INFERTİLİTE VE NADİR
GÖRÜLEN FAKTÖRLER
İnfertil çiftlerin yaklaşık % 5 - 10'unda tüm testler normal bulunmaktadır.
Çiftlerin birçoğu kısırlık nedenini ortaya çıkarabilmek amacı ile yoğun
testlere maruz kalmışlardır. Ancak bilinen tüm araştırmalara rağmen
kısırlığı oluşturan neden ortaya çıkarılamamışsa izah edilemeyen
infertiliteden bahsedilir.
Açıklanamayan (unexplained) infertilitede, sınırlı başarılarla intrauterin
inseminasyon ve/veya ovulasyon indüksiyonu uygulanır. Eğer tedavi başarısız
olursa aynı tedaviye devam edileceği gibi faktörler yeniden
değerlendirilerek diğer yardımcı üreme teknikleri uygulanabilir. IVF ile
başarı oranı embriyo transferi yapılan kadınlarda devam eden gebelik oranı
%35 civarındadır. IVF'in başarısı pek çok faktöre, özellikle kadın yaşına ve
infertilite nedenlerine bağlıdır.
Tubal nedenli infertilite
Ovulasyon (yumurtlama) faktörü
Servikal ve uterin faktör
Endometriozis ve infertilite
Genital enfeksiyonlar
Diğer nedenler ve antisperm antikorlar
|
|
